Kuit | Bierstijl beschrijving

Globale kenmerken

Een zeer oud biertype dat gebrouwen werd als kopie van het populaire witbier uit Duitsland. Dit bier was zeer populier bij onze oosterburen en populair bier betekende in die tijd keiharde knaken. Vroeger werd er namelijk heel veel bier gedronken! Niet omdat het water vervuild was want dat is een hardnekkige mythe. Nee, bier was voedingsrijk en lekker, daarnaast was water voor de allerarmsten. Kuit werd gebrouwen met haver (gemiddeld 50%), gerst (gemiddeld 30%) en tarwe (gemiddeld 20%). In het begin werd kuit nog met een kruiden mengsel genaamd gruit gebrouwen, later ook met hop.

In de Bierstijlengids van de Nederlandse bierkeurmeesters gilde staat dat kuit een blond tot amber bier is dat met minimaal 20% haver gebrouwen is. Daarnaast mag voor kuit alleen met nobele hopsoorten gebrouwen worden. De reden hiervoor is dat er in die tijd geen mooie hopsoorten waren met smaken van steenfruit en citrus. Er waren wel de oude nobele hopsoorten zoals de Saaz uit Tsjechië. Deze kenmerken zich door een wat kruidigere aroma en smaak.

Zodoende is Kuitbier een echte Nederlandse bierstijl!

Geschiedenis

Kuit bier is ontstaan in de tijd dat het gebruik van hop de plaats innam van gruit. Er zijn nog wat uiteenlopende meningen of Kuit gebrouwen werd met hop of met gruit. Een andere variant kan zijn geweest dat kuit in eerste instantie met gruit en daarna hop gebrouwen werd. Voor het Delftse kuitbier is het echter aannemelijk dat het gebrouwen werd met hop aangezien de eerste beschrijving van kuit is gedateerd uit 1397 en toen werd in Delft al niet meer met gruit gebrouwen.
Kuit was geïnspireerd op het Hamburgs witbier dat een grote populariteit genoot in Duitsland. De Hollandse brouwers zijn met het recept van dit witbier gaan experimenteren en dit resulteerde in ‘Kuitbier’. Het kuitbier was minder sterk dan het reeds bestaande hoppebier en had een alcoholpercentage van 4-6%.
Kuit kent een interessante geschiedenis dat begon als een kwalitatief hoogstaand bier met veel tevreden drinkers. Door de jaren heen werd dit echter steeds minder en de kwaliteit nam zienderogen af. De reden hiervoor waren de stijgende prijzen voor de ingrediënten en de verkoopprijzen die per ordonnantie waren vastgelegd. Dit drukte de marge op het bier en daarmee de winstgevendheid van de brouwerij. Hier hadden de brouwers wel een trucje voor! Minder brouwgranen betekent ook minder brouwkosten. Hierdoor werd het bier minder sterk en smaakvol maar ook minder lang houdbaar. Hier klaagden de klanten van de brouwers dan ook stevig over.
Rond halverwege de 16e eeuw is kuit slechts een schim van het kwaliteitsbier dat het ooit was. Waar het bier eerst nog een volle en sterke smaak had was het in de 18e eeuw niet meer dan een waterig drankje geworden. In 1729 beschreef Boitet in zijn beschrijving van de Stad Delft zelfs het volgende over kuyt. “Voor ’t gemene volck werd oock dun-bier gebrouwen. Genoemt Delftsche Keuyte, het water alleen door den Bostel ofte draf gelopen zijnde.” Hieruit kunnen wij dus wel concluderen dat Kuyt bier in de nadagen van de brouwnijverheid weinig meer voorstelde.

Huidige kuitbieren

Er zijn niet veel kuitbieren op de markt en de bieren die verkrijgbaar zijn, kennen geen strakke definitie zoals we die kennen van bijvoorbeeld een blond bier. Zo heeft Jopen bijvoorbeeld een amberkleurig bier met een sterke smaak van drop/salmiak maar diezelfde brouwerij heeft ook een blond kleurige Kuit. Volgens de puristen van de bierkeurmeestersgilde is kuit een blond tot licht amber kleurig bier en ook al noemt BKG Jopen Koyt als voorbeeld, dit bier voldoet hier echter niet aan.

Bronnen

Delftse Historie van het bier brouwen – Dave Hersbach (2022)